Ondernemingsplan schrijven als zzp'er: alleen wat je echt nodig hebt

Wanneer je er echt een nodig hebt

Voor jezelf is een plan altijd nuttig, maar er zijn drie situaties waarin een derde partij erom vraagt en de vorm dus telt. De eerste is financiering: een bank of kredietverstrekker beoordeelt je plan vooral op de onderbouwing van je omzetverwachting. De tweede is ondersteuning vanuit je gemeente, bijvoorbeeld vanuit een uitkering of via het UWV bij starten vanuit de WW; daar toetst een externe adviseur of je bedrijf levensvatbaar is. De derde is een verblijfsvergunning voor zelfstandig ondernemerschap, waarbij het plan onderdeel is van een puntensysteem.

In alle drie de gevallen geldt hetzelfde: de beoordelaar leest de tekst vluchtig en de cijfers grondig. Investeer je tijd dus in de begrotingen en in de onderbouwing waarom die omzet realistisch is, niet in mooie zinnen over je passie.

De acht onderdelen

Een compleet plan hoeft niet lang te zijn. Deze acht blokken dekken alles wat een bank, gemeente of jijzelf nodig heeft, en elk blok mag gerust een halve pagina zijn.

1. Wie je bent: je ervaring, diploma's en waarom juist jij dit werk kunt doen.
2. Wat je aanbiedt: je dienst of product, concreet genoeg dat een buitenstaander het snapt.
3. Voor wie: je doelgroep, met een schatting van hoeveel klanten die groep bevat in jouw regio.
4. De markt: je drie belangrijkste concurrenten, hun tarieven en waarin jij verschilt.
5. Hoe je klanten wint: de kanalen die je gebruikt en wat een klant je ongeveer kost.
6. Je uurtarief of prijzen, met de onderbouwing eronder.
7. De juridische kant: je rechtsvorm, je algemene voorwaarden en eventuele vergunningen.
8. De cijfers: investerings-, exploitatie- en privébegroting, plus je liquiditeit per maand.

De drie begrotingen die er echt toe doen

De investeringsbegroting is een lijst van wat je nodig hebt om te starten: gereedschap, apparatuur, een laptop, voorraad, een eventuele bestelauto en de eerste maanden werkkapitaal. Zet erbij wat je zelf inbrengt en wat je moet financieren. Let op het verschil tussen activeren en direct aftrekken: grote aankopen drukken je winst pas over meerdere jaren, maar je hebt het geld wel meteen nodig.

De exploitatiebegroting is je verwachte jaarwinst: omzet min inkoop min vaste kosten min afschrijving. De privébegroting daaronder is het stuk dat starters overslaan en beoordelaars als eerste lezen: wat heb je per maand nodig om van te leven, inclusief huur of woonlasten, boodschappen, zorgpremie en een reservering voor belasting. Pas als je exploitatiebegroting die privébegroting dekt, is je plan levensvatbaar.

Waar plannen misgaan

Vier fouten komen in bijna elk starterplan terug. De eerste is rekenen met bedragen inclusief btw: btw is geen omzet, die is van de Belastingdienst, zie hoeveel opzij zetten. De tweede is de aanname dat je vanaf maand één vol zit; reken op een aanloop van drie tot zes maanden. De derde is het vergeten van niet-declarabele tijd, zoals in het rekenvoorbeeld hierboven. De vierde is de belastingpot: je winst is niet je inkomen, want inkomstenbelasting en Zvw-bijdrage moeten er nog af.

Maak je plan daarom in twee varianten: een realistische en een sombere, waarin je omzet dertig procent lager uitvalt. Als je in dat sombere scenario nog steeds je vaste lasten kunt betalen, heb je een plan. Zo niet, dan weet je precies hoeveel buffer je nodig hebt voordat je begint. Zet er tot slot één zin in over wanneer je het plan bijstelt, bijvoorbeeld na het eerste kwartaal; een plan dat je nooit meer opent, is een oefening geweest in plaats van een instrument.

Veelgestelde vragen