Starten vanuit de bijstand: zo werkt het Bbz
Geschreven door Ilias Aarrass6 min lezen · Gepubliceerd op · Laatst gecontroleerd op 
In het kort
Met het Bbz kan je gemeente je bijstand tijdens een voorbereidingsperiode van ten hoogste twaalf maanden voortzetten zonder sollicitatieplicht, en daarna je inkomen aanvullen tot bijstandsniveau.
- De bijstand voor levensonderhoud wordt eerst als renteloze geldlening in maandelijkse termijnen verstrekt en na vaststelling van je jaarinkomen omgezet in een bedrag om niet.
- Meld je plan bij je klantmanager vóórdat je je inschrijft bij de KVK, anders kan de voorbereidingsperiode niet meer worden toegekend.
- Je gemeente toetst je ondernemingsplan op levensvatbaarheid, meestal door een externe adviseur.
- In je startjaar haal je het urencriterium van 1.225 uur vaak niet, waardoor de zelfstandigenaftrek nog niet meetelt in je begroting.
Wie vanuit een bijstandsuitkering een onderneming wil starten, hoeft niet te kiezen tussen zekerheid en ondernemen. Het Besluit bijstandverlening zelfstandigen, kortweg Bbz, is precies daarvoor bedoeld: je gemeente kan je een voorbereidingsperiode geven, je begeleiden en je inkomen aanvullen terwijl je bedrijf op gang komt. De regeling is minder bekend dan de startersregeling vanuit de WW, maar voor veel starters aanzienlijk ruimer. Dit artikel legt uit hoe het werkt, wat je gemeente van je verwacht en waar het fiscaal en administratief scherp wordt.
Wat het Bbz je biedt
Het Bbz kent voor starters twee onderdelen. Het eerste is de voorbereidingsperiode: je houdt maximaal twaalf maanden je uitkering en je sollicitatieplicht vervalt, zodat je die tijd volledig kunt gebruiken om je ondernemingsplan te maken, je markt te verkennen en je eerste klanten te zoeken. Het tweede onderdeel begint als je daadwerkelijk start: je gemeente kan je inkomen aanvullen tot bijstandsniveau zolang je bedrijf nog te weinig oplevert, en daarnaast kan er bedrijfskapitaal worden verstrekt voor je startinvestering.
De regeling wordt uitgevoerd door je eigen gemeente, soms via een regionaal loket. Dat betekent dat de uitvoering per gemeente verschilt in doorlooptijd en begeleiding, maar de kern van het Bbz is landelijk geregeld. Ben je al ondernemer en zit je tijdelijk in de problemen, dan kent het Bbz daarvoor een aparte ingang; dit artikel gaat over de startersvariant.
Aanvragen: eerst praten, dan inschrijven
De volgorde is belangrijk en gaat vaak mis. Meld je plan bij je klantmanager vóórdat je je inschrijft bij de KvK en voordat je investeringen doet. Start je eerst en vraag je daarna pas Bbz aan, dan kan de voorbereidingsperiode niet meer worden toegekend en kun je bovendien problemen krijgen met je lopende uitkering, omdat inkomsten uit werk gewoon gekort worden.
- Bespreek je plan met je klantmanager en vraag naar de Bbz-startersregeling in jouw gemeente.
- Dien een ondernemingsplan in met een exploitatie-, investerings- en privébegroting.
- Reken op een toets op levensvatbaarheid door een externe adviseur, met een gesprek erbij.
- Krijg je de voorbereidingsperiode, gebruik die dan echt: acquisitie, proefopdrachten en je administratie inrichten.
- Schrijf je pas in bij de KvK op het moment dat je gemeente akkoord is, tenzij die anders adviseert.
Wat het met je belasting en toeslagen doet
Twee inkomstenbronnen naast elkaar maakt je aangifte iets ingewikkelder. De uitkering die definitief als bijstand wordt vastgesteld, is inkomen in box 1 en daar wordt loonheffing op ingehouden; je winst uit onderneming komt daar bovenop. Dat betekent dat je in het eerste jaar goed moet opletten met je belastingreservering, want de heffingskortingen zijn al deels bij de uitkering verwerkt en over je winst betaal je daardoor sneller het volle tarief.
Let daarnaast op je toeslagen: die worden berekend over je totale toetsingsinkomen, dus uitkering plus winst samen. Schat je dat te laag in, dan volgt een terugvordering. En houd het urencriterium in de gaten: in je startjaar haal je de 1.225 uur vaak niet, waardoor de zelfstandigenaftrek nog niet speelt. Dat is geen ramp, maar het beïnvloedt wel je begroting.
Administratie: houd het van dag één gescheiden
Bij het Bbz kijken twee partijen mee: je gemeente en de Belastingdienst. Je gemeente stelt je uitkering achteraf vast op basis van je jaarcijfers, dus je administratie is niet alleen fiscaal maar ook direct financieel van belang. Open dus meteen een aparte rekening, houd privé en zakelijk gescheiden en bewaar je bonnen digitaal. Een maandelijkse routine kost je een half uur en voorkomt dat je in maart alsnog alles moet reconstrueren.
Denk ook alvast na over de kleineondernemersregeling. Blijf je onder € 20.000 omzet en werk je vooral voor particulieren, dan scheelt de KOR je btw-aangiften en administratie. Werk je voor bedrijven en doe je grote investeringen, dan kost de KOR je juist geld omdat je de btw op je startinvestering niet kunt terugvragen. Dat is een keuze die je aan het begin maakt, dus reken hem door in je plan.
Veelgestelde vragen
Mag ik ondernemen met behoud van bijstand?
Alleen binnen een toegekende Bbz-voorbereidingsperiode of Bbz-uitkering. Ga je zonder toestemming ondernemen, dan worden je inkomsten gekort en riskeer je een terugvordering en boete. Meld je plan dus altijd vooraf bij je klantmanager.
Wat is het verschil met de startersregeling vanuit de WW?
De WW-startersregeling loopt via het UWV en geeft je 26 weken met behoud van een deel van je WW, zie starten vanuit de WW. Het Bbz loopt via je gemeente, kent een langere voorbereidingsperiode en vult je inkomen aan tot bijstandsniveau. Je komt in de regel voor één van beide in aanmerking, afhankelijk van je uitkering.
Moet ik de Bbz-uitkering terugbetalen?
De uitkering voor levensonderhoud wordt vaak als renteloze lening verstrekt en na afloop van het boekjaar definitief vastgesteld op je werkelijke winst. Blijft je inkomen onder de bijstandsnorm, dan wordt hij grotendeels omgezet in een gift. Verdien je meer, dan betaal je het meerdere terug. Bedrijfskapitaal is altijd een lening.
Heb ik een ondernemingsplan nodig voor het Bbz?
Ja, en het wordt inhoudelijk getoetst op levensvatbaarheid. De begrotingen wegen zwaarder dan de tekst: een realistische omzetraming met onderbouwing en een privébegroting die klopt, is waar de adviseur naar kijkt. Zie ondernemingsplan schrijven.
Bronnen
- Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004Overheid.nl · wetten.overheid.nl
- Regels bijstand voor zelfstandigen (Bbz)Rijksoverheid · rijksoverheid.nl
Bronnen gecontroleerd op
Dit artikel geeft algemene informatie op basis van de regels zoals bekend voor 2026 en vervangt geen persoonlijk fiscaal advies. Voor jouw specifieke situatie kijken we graag met je mee.



