Franchise starten als zzp'er: entreefee, royalty's en btw

Wat je betaalt aan de franchisegever

De meeste franchiseovereenkomsten kennen drie soorten vergoedingen. De entreefee is een eenmalig bedrag voor het recht om de formule te gebruiken, vaak inclusief opleiding en opstartbegeleiding. De royalty is een doorlopende vergoeding, meestal een percentage van je omzet of een vast bedrag per maand. De marketingfee is een bijdrage aan landelijke reclame en de website van de formule. Daarnaast kunnen er verplichte inkopen, softwarekosten of een vaste inrichting van je vestiging bijkomen.

Sinds 2021 geldt de Wet franchise. De franchisegever moet je ruim voor het tekenen informatie geven over onder meer de vergoedingen en de financiële kant van de samenwerking, en na die informatie geldt een bedenktijd van minimaal vier weken waarin de overeenkomst nog niet mag worden gesloten. Gebruik die weken: laat de cijfers doorrekenen in een ondernemingsplan en vraag andere franchisenemers naar hun ervaringen. Kosten die je maakt voordat je je inschrijft, zoals advies over het contract, kun je vaak later nog meenemen, zie btw terugvragen over kosten van voor de start.

De entreefee: activeren en afschrijven

De entreefee geeft je een recht voor meerdere jaren. Daarom trek je hem niet in één keer af, maar zet je hem als immaterieel bedrijfsmiddel op je balans en schrijf je hem af over de looptijd van de overeenkomst. Fiscaal geldt voor zo'n bedrijfsmiddel een maximum van 20% afschrijving per jaar. Bij een contract van vijf jaar komt dat mooi overeen; loopt het contract tien jaar, dan schrijf je in tien jaar af. Hoe die keuze in het algemeen werkt, lees je in activeren of direct aftrekken en afschrijven: lineair of degressief.

Neem je een bestaande vestiging over met vaste klanten, dan kan een deel van wat je betaalt goodwill zijn. Daarvoor geldt fiscaal een maximum van 10% afschrijving per jaar. Laat de koopprijs in dat geval in de overeenkomst opsplitsen in inventaris, voorraad, het franchiserecht en goodwill, zodat elk deel de juiste verwerking krijgt. Heeft je contract een kortere looptijd dan vijf jaar, stem de verwerking dan af met je boekhouder.

Royalty's, marketingfee en btw

Royalty's en de marketingfee zijn gewone bedrijfskosten die je aftrekt in het jaar waarop ze betrekking hebben. Een Nederlandse franchisegever rekent er in de regel 21% btw over, die je als voorbelasting terugvraagt. Zit de franchisegever in een ander EU-land, dan krijg je een factuur zonder btw en geef je de btw zelf aan in je aangifte, waarna je hem in dezelfde aangifte weer aftrekt. Hoe dat verleggen werkt, staat in btw verleggen: wanneer.

Let op het verschil tussen omzet en winst. Een royalty van bijvoorbeeld 6% van je omzet betaal je ook in een maand waarin je nauwelijks iets overhoudt. Controleer in je contract of het percentage over de omzet inclusief of exclusief btw wordt berekend, en neem de vaste afdrachten mee in je liquiditeitsbegroting. Zo zie je vooraf welke maanden krap worden.

Zelfstandig ondernemer, ook binnen een formule

Voor de inkomstenbelasting ben je als franchisenemer gewoon ondernemer: je loopt zelf het risico, je investeert eigen geld en je klanten zijn het publiek, niet de franchisegever. Daarmee heb je bij voldoende uren recht op de zelfstandigenaftrek en, als starter, op de startersaftrek. Maar hoe strakker de formule je werk voorschrijft, hoe dunner die grens wordt. Bepaalt de franchisegever je werktijden, je prijzen en je klanten, en werk je feitelijk alleen voor hem, dan kan de vraag opkomen of je niet eigenlijk in dienst bent. Die toets lijkt op die van schijnzelfstandigheid.

Kijk ook naar de rechtsvorm. Sommige franchisegevers eisen een bv, bijvoorbeeld vanwege de omvang van de investering of de aansprakelijkheid. Een eenmanszaak is eenvoudiger en goedkoper, en met de ondernemersaftrek vaak gunstiger bij een bescheiden winst. Wat voor jou past, hangt af van je verwachte winst en je risico's; de afweging staat in eenmanszaak of bv.

Veelgestelde vragen