Omzet, winst en inkomen: wat is het verschil?
Geschreven door Ilias Aarrass5 min lezen · Gepubliceerd op · Laatst gecontroleerd op 
In het kort
Omzet is wat je factureert exclusief btw, winst is je omzet min kosten en afschrijvingen, belastbare winst is die winst min de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling van 12,70 procent, en je inkomen in box 1 is die belastbare winst plus al je andere inkomen.
- De btw die je factureert is nooit omzet en nooit inkomen: dat geld is een schuld aan de Belastingdienst.
- Privéopnames verlagen je winst niet; alleen kosten en afschrijvingen doen dat.
- Een investering van € 6.000 kost je meteen kasgeld maar verlaagt je winst slechts met de jaarlijkse afschrijving.
- Vragen instanties naar je inkomen, bijvoorbeeld voor toeslagen, dan bedoelen ze je verzamelinkomen en niet je omzet.
Je hebt € 80.000 omgezet, dus verdien je € 80.000? Nee, en het verschil is groter dan alleen je kosten. Omzet, winst, belastbare winst en inkomen zijn vier verschillende bedragen, en ze worden door elkaar gebruikt in gesprekken met klanten, in aanvragen en in je eigen hoofd. Dat is onhandig, want aan het verkeerde getal hangen verkeerde beslissingen: een uurtarief dat te laag is, te weinig geld apart voor de belasting, of een verkeerde opgave bij je toeslagen. In dit artikel loop ik de vier bedragen langs met één doorlopend rekenvoorbeeld.
Omzet: wat je factureert, zonder btw
Je omzet is de som van je facturen zonder btw. De btw die je in rekening brengt is geen omzet en geen inkomen: dat geld is van de Belastingdienst en staat tijdelijk op je rekening. Dat is de eerste en meest gemaakte denkfout. Factureer je € 1.000 plus € 210 btw, dan is je omzet € 1.000 en heb je € 210 schuld.
Omzet hoort bij het moment van presteren of factureren, niet bij het moment van betalen. Een factuur van december die in januari wordt betaald, is omzet van december. Daarom staat je omzet zelden gelijk aan wat er dat jaar op je rekening kwam. Zie de balans en winst-en-verliesrekening lezen voor hoe die twee zich tot elkaar verhouden.
| Begrip | Wat het is |
|---|---|
| Omzet | wat je factureert, exclusief btw |
| Winst | omzet min je zakelijke kosten en afschrijvingen |
| Belastbare winst | winst min ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling |
| Inkomen in box 1 | je belastbare winst plus ander inkomen, zoals loon of een uitkering |
| Wat je overhoudt | winst min de belasting en de bijdrage Zvw |
Winst: na kosten, niet na opnames
Je winst is je omzet min je zakelijke kosten, inclusief de afschrijving op spullen die je eerder kocht. Wat er niet van af gaat, is het geld dat je naar je privérekening overmaakt. Zo'n privéopname is geen kostenpost maar een verschuiving van je eigen geld. Neem je in een goed jaar weinig op, dan is je winst niet lager; het geld blijft alleen in de onderneming staan.
Let ook op investeringen. Koop je een machine van € 6.000, dan is dat geen kostenpost van € 6.000 in één jaar: je schrijft erop af, bijvoorbeeld € 1.200 per jaar. Je bankrekening is dus € 6.000 leger terwijl je winst maar € 1.200 lager is. Dat verschil tussen kasstroom en winst is precies waarom ondernemers soms belasting moeten betalen zonder dat er geld is. Zie activeren of direct aftrekken.
Van € 80.000 omzet naar wat er overblijft
- Omzet
- € 80.000 exclusief btw
- Kosten en afschrijving
- € 18.000, dus winst € 62.000
- Zelfstandigenaftrek
- € 1.200, blijft € 60.800
- Mkb-winstvrijstelling
- 12,70 procent, ongeveer € 7.722 eraf
- Belastbare winst
- ongeveer € 53.078
- Belasting en Zvw
- samen grofweg € 19.000 tot € 21.000, afhankelijk van je situatie
Uitkomst: Van € 80.000 omzet blijft dus ongeveer € 41.000 tot € 43.000 over om van te leven, en dat is vóór je buffer en je oudedagsvoorziening. Reken daarom altijd met je winst na belasting als je je [uurtarief bepaalt](kb:uurtarief-bepalen-zzp).
Belastbare winst en je inkomen in box 1
Tussen je winst en de belasting zitten de ondernemersaftrekken. Haal je het urencriterium, dan gaat de zelfstandigenaftrek van je winst af, eventueel met de startersaftrek. Daarna gaat over het restant de mkb-winstvrijstelling van 12,70 procent. Wat er dan staat, is je belastbare winst. Het inkomen dat overblijft, is ook het bedrag op je inkomensverklaring (IB60).
Je inkomen in box 1 is dat bedrag plus al je andere inkomen: loon uit een baan, een uitkering, een vergoeding voor losse werkzaamheden. Over dat totaal lopen de schijven en de heffingskortingen. Daarom kun je nooit alleen naar je winst kijken als je uitrekent wat je moet betalen; zie hoeveel moet ik opzijzetten voor de belasting.
Welk getal gebruik je waarvoor?
Gebruik je omzet om je groei en je btw-aangifte te volgen, en om te checken of je onder een grens blijft zoals die van de kleineondernemersregeling. Gebruik je winst om je tarief, je kosten en je marge te beoordelen. Gebruik je belastbare winst en je box 1-inkomen alleen voor de belasting, de toeslagen en officiële opgaven.
En houd daarnaast één praktisch getal bij dat in geen enkel formulier voorkomt: wat je per maand nodig hebt om van te leven. Dat bedrag, gedeeld door je declarabele uren en verhoogd met je kosten en belasting, is de basis van een tarief dat werkt. De rekenwijze staat in je uurtarief bepalen.
- Btw is nooit omzet en nooit inkomen; zet dat geld apart.
- Privéopnames verlagen je winst niet, kosten en afschrijvingen wel.
- Reken met je winst na belasting als je je tarief of je begroting maakt.
- Vraagt iemand om je inkomen, geef dan je verzamelinkomen uit de aangifte.
Veelgestelde vragen
Is mijn omzet mijn inkomen?
Nee. Van je omzet gaan eerst je kosten en afschrijvingen af, dan de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Wat overblijft is je belastbare winst, en die vormt samen met ander inkomen je inkomen in box 1.
Hoort de btw bij mijn omzet?
Nee. De btw die je factureert is een schuld aan de Belastingdienst. Je omzet is altijd het bedrag exclusief btw, ook in je jaarcijfers.
Waarom is mijn winst hoger dan wat ik heb opgenomen?
Omdat opnames geen kosten zijn. Laat je geld in de onderneming staan of zit het in onbetaalde facturen en voorraad, dan is je winst er wel en je kasgeld niet.
Welk bedrag geef ik door voor toeslagen?
Je verwachte verzamelinkomen, dus je belastbare winst plus eventueel ander inkomen. Niet je omzet, want dan kom je veel te hoog uit.
Bronnen
- Zakelijke kostenBelastingdienst · belastingdienst.nl
- Zelfstandigenaftrek 2026Belastingdienst · belastingdienst.nl
Bronnen gecontroleerd op
Dit artikel geeft algemene informatie op basis van de regels zoals bekend voor 2026 en vervangt geen persoonlijk fiscaal advies. Voor jouw specifieke situatie kijken we graag met je mee.
