Onderhanden werk waarderen: klussen die over de jaargrens lopen

Wat onderhanden werk is

Onderhanden werk is werk dat je op de balansdatum bent begonnen en nog niet hebt afgerond of nog niet volledig hebt gefactureerd. Denk aan een aanneemsom voor een badkamer die half klaar is, een adviestraject waarvan drie van de vijf fasen zijn gedaan, of een website die nog in ontwikkeling is. Het staat los van je voorraad: voorraad is materiaal dat je nog moet gebruiken, onderhanden werk is werk dat je al hebt verricht voor een specifieke opdracht. Zie voor het andere geval voorraad waarderen bij de jaarafsluiting.

Het is ook iets anders dan een openstaande factuur. Heb je al gefactureerd en moet de klant nog betalen, dan is dat een debiteur en staat de omzet allang in je winst; zie debiteurenbeheer. Bij onderhanden werk is er nog geen factuur, maar is het werk er wel.

De regel: winst nemen naar rato van het verrichte werk

Vroeger mochten ondernemers wachten met winst nemen tot een werk was opgeleverd. Dat mag niet meer: je waardeert onderhanden werk op het deel van de overeengekomen vergoeding dat toe te rekenen is aan het werk dat je al hebt gedaan. Ben je op 31 december voor 60 procent klaar met een klus van € 10.000, dan staat er € 6.000 aan onderhanden werk op je balans, minus wat je al in termijnen hebt gefactureerd.

Hoe je dat percentage bepaalt, hangt af van je werk. Bij uurwerk is het simpel: gemaakte uren maal je tarief, plus doorbelast materiaal. Bij een vaste aanneemsom werk je met de voortgang: welk deel van het werk is af, of welk deel van de begrote kosten is gemaakt. Leg je berekening vast bij je jaarstukken, zodat je bij vragen kunt laten zien hoe je eraan komt. Je urenregistratie is daarvoor de handigste onderbouwing.

Btw, termijnen en vooruitbetalingen

Voor de btw geldt een ander moment dan voor de winst. Je draagt btw af over wat je factureert; zolang er geen factuur is, is er ook geen btw verschuldigd over je onderhanden werk. Ontvang je wel een vooruitbetaling of aanbetaling, dan moet je daar meteen een factuur voor sturen en de btw in dat tijdvak aangeven. Zie voorschotten en aanbetalingen boeken.

Werk daarom bij langere trajecten met termijnfacturen: bij opdracht, bij een duidelijke mijlpaal en bij oplevering. Je onderhanden werk blijft dan klein, je liquiditeit blijft gezond en de discussie over wat er af is voer je tijdens de klus in plaats van achteraf. Voor de opbouw van zulke afspraken, zie offerte maken en meerwerk afspreken en factureren.

Bij de jaarafsluiting

Loop in de laatste week van december je lopende opdrachten langs en noteer per klus: de afgesproken prijs, het uitgevoerde deel, de al gefactureerde termijnen en de gemaakte kosten. Dat lijstje is precies wat je nodig hebt voor je balans, en het kost je een half uur. Neem het op in je jaareinde-checklist; hoe de post op je balans terechtkomt, lees je in balans en winst-en-verliesrekening lezen.

Verwacht je verlies op een klus, bijvoorbeeld omdat je te scherp hebt geoffreerd, dan neem je dat verlies wél meteen. Winst neem je naar rato, verlies neem je zodra het te voorzien is. Dat is het voorzichtigheidsbeginsel, en het scheelt je in zo'n geval belasting in het lopende jaar. Overweeg je verder te schuiven met kosten of investeringen rond 31 december, lees dan winst sturen rond de jaargrens.

Veelgestelde vragen