Modelovereenkomsten en de Wet DBA

Wat is de Wet DBA?

De Wet DBA, voluit de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties, regelt de beoordeling of er sprake is van zelfstandig ondernemerschap of een verkapt dienstverband. Het doel is schijnzelfstandigheid tegen te gaan. De Belastingdienst handhaaft hier sinds 1 januari 2025 weer op en kan vanaf 2026 ook vergrijpboetes opleggen.

Wat is een modelovereenkomst?

Een modelovereenkomst is een vooraf opgestelde overeenkomst tussen opdrachtgever en zzp'er waarin de afspraken zo zijn vormgegeven dat er geen sprake is van een dienstverband. Door volgens zo'n overeenkomst te werken, leg je vast dat de samenwerking die van zelfstandig ondernemerschap is.

Geeft een modelovereenkomst zekerheid?

Een modelovereenkomst helpt, maar geeft geen volledige garantie. Wat uiteindelijk telt, is hoe je in de praktijk werkt, niet alleen wat er op papier staat. Werk je feitelijk als een werknemer, dan biedt de overeenkomst geen bescherming. De papieren afspraak en de werkelijkheid moeten overeenkomen.

Wat is verstandig om te doen?

Leg de samenwerking helder vast en zorg dat de praktijk overeenkomt met de afspraken: eigen tarieven, eigen werkwijze, meerdere opdrachtgevers. Twijfel je over je situatie, laat de overeenkomst en de werkwijze dan beoordelen. Een goede onderbouwing beschermt zowel jou als je opdrachtgever.

Wat een modelovereenkomst wel en niet doet

Een modelovereenkomst is een door de Belastingdienst beoordeeld contract dat vastlegt dat er geen dienstverband is. Maar het papier beschermt alleen zolang de praktijk ermee overeenstemt. Sinds de handhaving weer loopt, telt hoe er feitelijk wordt gewerkt zwaarder dan wat er is getekend.

Zelfstandigheid vastleggen zónder modelovereenkomst

Nu modelovereenkomsten hun waarde grotendeels zijn kwijtgeraakt, verschuift het werk naar je eigen contracten en werkwijze. Een gewone overeenkomst van opdracht, samen met je offerte en algemene voorwaarden, kan hetzelfde vastleggen, zolang de inhoud en de praktijk kloppen.

• Omschrijf de opdracht als een resultaat met een einddatum, niet als een functie of een aantal uren per week.
• Neem op dat je je eigen werkwijze, werktijden en hulpmiddelen bepaalt, en dat je je bij verhindering mag laten vervangen.
• Hanteer je eigen tarief en factureer per opdracht of mijlpaal, niet via een vast maandbedrag dat op salaris lijkt.
• Bewaar bewijs van je ondernemerschap: meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie, investeringen in je vak en je eigen aansprakelijkheid voor het resultaat.

Waarom je opdrachtgever hier scherper op is dan jij

Wordt een samenwerking achteraf als dienstverband aangemerkt, dan komt de rekening vooral bij de opdrachtgever terecht: naheffing van loonheffingen, soms met boete. Daarom stellen grotere organisaties zich sinds de hervatte handhaving voorzichtiger op, vragen ze om uitgebreidere contracten of dwingen ze zzp'ers richting payroll of loondienst. Dat is geen wantrouwen richting jou, maar risicobeheersing; hoe die afweging aan hun kant werkt, lees je in zzp inhuren of loondienst.

Voor jou betekent het vooral: wees de partij die het gesprek voorbereid ingaat. Wie zijn zelfstandigheid met een goed contract én een kloppende praktijk kan laten zien, neemt bij de opdrachtgever precies de zorg weg die anders de opdracht kost. Twijfel je of jouw situatie houdbaar is, toets hem dan langs de criteria voor schijnzelfstandigheid.

Veelgestelde vragen