Je onderneming overdragen aan je kind: afrekenen of doorschuiven

Overdragen betekent staken

Draag je je eenmanszaak over, of je nu verkoopt of schenkt, dan staak je je onderneming. Je rekent dan af over de stakingswinst: het verschil tussen de werkelijke waarde en de boekwaarde van alles wat in je zaak zit, plus de goodwill die je hebt opgebouwd. Daar staan de stakingsaftrek en de mkb-winstvrijstelling tegenover, maar wat overblijft is gewoon belast in box 1. De volledige rekensom staat in je eenmanszaak verkopen: goodwill en stakingswinst.

Schenk je de zaak in plaats van hem te verkopen, dan verdwijnt die afrekening niet. Voor de inkomstenbelasting wordt gerekend met de waarde in het economisch verkeer, ook als er geen geld van hand tot hand gaat. Daar komt schenkbelasting bij, want je kind ontvangt iets van waarde. Verkoop je bewust te goedkoop, dan wordt het verschil als schenking gezien.

De doorschuifregeling: eerst samen werken

Er bestaat een regeling waarmee je de fiscale claim niet hoeft af te rekenen, maar doorschuift naar je opvolger. Je kind neemt dan jouw boekwaarden over en betaalt later, bij zijn eigen staking, de belasting over de waarde die jij hebt opgebouwd. De belangrijkste voorwaarde is dat je opvolger al een tijd echt bij de zaak betrokken is: hij moet gedurende een periode van drie jaar vóór de overdracht medeondernemer of werknemer in de onderneming zijn geweest.

Dat maakt de planning concreet: wil je over drie jaar overdragen, dan moet je kind nu al meewerken, bijvoorbeeld als medevennoot in een vof of op de loonlijst. Die drie jaar zijn geen formaliteit; zonder die periode vervalt de doorschuifmogelijkheid en volgt gewoon afrekening. Zie ook een vof starten met een compagnon als tussenstap.

Schenkbelasting en de bedrijfsopvolgingsregeling

Naast de inkomstenbelasting speelt de schenkbelasting. Krijgt je kind de zaak voor minder dan de waarde, dan is dat verschil een schenking. Voor ondernemingsvermogen bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling: een groot deel van de waarde blijft daarbij buiten de schenkbelasting, op voorwaarde dat je kind de onderneming een aantal jaren voortzet. De bedragen en percentages van die regeling zijn de laatste jaren meermaals aangepast, dus laat de actuele cijfers voor jouw situatie narekenen.

Zit er een bedrijfspand in de overdracht, kijk dan ook naar de overdrachtsbelasting. Voor overdracht van een onderneming binnen de familie bestaat onder voorwaarden een vrijstelling. Dat is precies zo'n punt waarop een gesprek vooraf met je boekhouder of een fiscalist zichzelf terugverdient, zeker omdat de voorwaarden op elkaar moeten aansluiten.

Wat je praktisch regelt

Begin met een waardebepaling, want daar hangt alles aan: de prijs, de schenkbelasting en de fiscale claim. Laat die niet op een servet uitrekenen maar onderbouwen, bijvoorbeeld op basis van de winst van de laatste jaren en de vaste activa. Leg daarna schriftelijk vast wat er overgaat: inventaris, voorraad, klantenbestand, handelsnaam en eventueel het pand. Zie voor de kant van de overnemer een onderneming overnemen.

Denk ook aan wat er ná de overdracht gebeurt. Blijf je nog meewerken, en zo ja, als wat? Een vast bedrag per maand voor advies is gewoon omzet en moet gefactureerd worden. Stop je helemaal, meld dat dan bij de KvK en de Belastingdienst en sluit je administratie netjes af, zie stoppen of pauzeren als zzp'er.

Veelgestelde vragen