Erfenis of schenking en je onderneming: privé of zakelijk?

De hoofdregel: de bron bepaalt alles

Winst uit onderneming ontstaat door je werk: je levert iets en je ontvangt daarvoor een vergoeding. Een erfenis of een schenking uit de familiesfeer heeft niets met je werk te maken, dus het is geen omzet en geen winst. Je betaalt er eventueel erfbelasting of schenkbelasting over, en dat loopt volledig buiten je onderneming om. Ook de btw blijft buiten beeld: er is geen prestatie, dus er is niets te factureren.

Stort je dat geld vervolgens op je zakelijke rekening, dan verandert dat niets aan de belastbaarheid. Je boekt het als privéstorting: je eigen vermogen in de onderneming stijgt, je winst niet. Laat je het op je privérekening staan, dan hoort het bij je box 3-vermogen op 1 januari van het volgende jaar.

De uitzondering: een gift met een zakelijke achtergrond

Wordt de schenking gedaan omdat je ondernemer bent, dan kantelt het beeld. Een opdrachtgever die je na een klus een bedrag toeschuift, een leverancier die je spullen geeft om de relatie goed te houden, of een fonds dat je geld geeft voor je bedrijfsactiviteit: dat is geen familiegift maar een zakelijke bate. Dan hoort het bedrag in je winst, en soms zelfs in je btw-aangifte als er een prestatie tegenover staat. Voor subsidies geldt een eigen set regels, zie subsidie ontvangen.

Twijfelgevallen zijn er genoeg. Een oom die ook klant is en je een flink bedrag geeft, zit precies op de grens. De vraag die de Belastingdienst stelt is of een vreemde in dezelfde omstandigheden hetzelfde zou hebben gekregen. Is het antwoord nee, en speelt de familieband de hoofdrol, dan is het privé. Leg dat wel vast: een korte schenkingsverklaring met de reden en de datum voorkomt dat je er jaren later nog over moet discussiëren.

Geërfde spullen op je balans zetten

Erf je spullen die je zakelijk gaat gebruiken, dan breng je ze in tegen de waarde in het economisch verkeer op het moment van inbreng. Die waarde is je afschrijvingsbasis: je mag er dus over afschrijven, ook al heb je er zelf niets voor betaald. Dat werkt precies zoals bij privéspullen inbrengen in je onderneming. Onderbouw de waarde met vergelijkbare advertenties of een taxatie en bewaar die onderbouwing bij je administratie.

Btw valt er niets terug te vragen, want er is geen factuur met btw. Komt er over de waarde investeringsaftrek bij? Nee: de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek geldt voor investeringen waarvoor je verplichtingen aangaat, en bij een erfenis of gift betaal je niets. Afschrijven mag wel, dus de kosten komen alsnog in je winst terecht.

Een hele onderneming erven of geschonken krijgen

Krijg je een lopende onderneming, dan is het een ander verhaal dan losse spullen. Voor de erf- of schenkbelasting bestaat er een regeling voor ondernemingsvermogen die een groot deel van de waarde vrijstelt, op voorwaarde dat jij de zaak een aantal jaren voortzet. Voor de inkomstenbelasting kan de afrekening over de stakingswinst onder voorwaarden naar jou worden doorgeschoven, waardoor je verder gaat met de oude boekwaardes.

Beide regelingen hebben harde voorwaarden en termijnen, en de keuze werkt jaren door in je eigen aangifte. Laat zo'n overdracht daarom altijd uitwerken voordat er iets wordt ondertekend of uitgekeerd. Gaat het om een overdracht binnen de familie bij leven, lees dan je onderneming overdragen aan je kind en een onderneming overnemen.

Erf je een onderneming die je niet voortzet, dan wordt er bij de erflater afgerekend en krijg je wat er na belasting overblijft. Dat bedrag is privé en hoort niet in jouw eigen onderneming, ook niet als je in dezelfde branche zit.

Veelgestelde vragen