Aanmerkelijk belang: wanneer betaal je box 2 zonder dat je geld krijgt?
Geschreven door Ilias Aarrass7 min lezen · Gepubliceerd op · Laatst gecontroleerd op 
In het kort
Met een aanmerkelijk belang van minstens 5 procent betaal je box 2 niet alleen bij dividend of verkoop, maar ook bij een fictieve vervreemding zoals emigratie, overlijden, schenking of verwatering onder de 5 procent, over het verschil tussen de waarde van je aandelen en je verkrijgingsprijs.
- Bij emigratie krijg je een conserverende aanslag die je pas bij dividend of verkoop betaalt en die sinds 2015 niet meer vervalt.
- Bij overlijden en schenking kan de claim onder voorwaarden doorschuiven, vooral als de bv een echte onderneming drijft.
- Zak je door een nieuwe aandeelhouder onder de 5 procent, dan kies je tussen afrekenen en een fictief aanmerkelijk belang.
- Na een geruisloze omzetting is je verkrijgingsprijs vaak laag en de box 2-claim dus groot.
De meeste dga's weten dat ze box 2-belasting betalen als ze dividend uitkeren of hun aandelen verkopen. Minder bekend is dat de wet ook momenten kent waarop je moet afrekenen zonder dat er geld binnenkomt. Dat heet een fictieve vervreemding: de wet doet alsof je je aandelen verkoopt tegen de waarde in het economisch verkeer. Wie daar niet op voorbereid is, krijgt een flinke aanslag op een moment dat er geen geld is om die te betalen. In dit artikel lees je wanneer je een aanmerkelijk belang hebt, welke momenten een fictieve verkoop opleveren en wanneer je de heffing kunt uitstellen.
Wanneer heb je een aanmerkelijk belang?
Je hebt een aanmerkelijk belang als je, eventueel samen met je fiscale partner, minstens 5 procent van de aandelen in een bv hebt, of 5 procent van een soort aandelen, of rechten om die te verwerven. Wat je daaruit verdient, valt in box 2. Vrijwel iedere dga heeft dus een aanmerkelijk belang.
Twee regels maken de kring groter dan je zou denken. Heb je eenmaal een aanmerkelijk belang, dan vallen ook je kleinere belangen in dezelfde bv onder box 2, zoals winstbewijzen. En via de meetrekregeling kunnen kleine belangen van familieleden in de rechte lijn ook als aanmerkelijk belang gelden, als jij of je partner er al een hebt.
Waarover betaal je: de verkrijgingsprijs
Bij een verkoop, echt of fictief, betaal je box 2 over het verschil tussen de waarde van je aandelen en je verkrijgingsprijs. Die verkrijgingsprijs is wat je voor de aandelen hebt betaald, meestal het kapitaal dat je bij de oprichting hebt gestort plus latere stortingen. Ben je vanuit een eenmanszaak geruisloos naar een bv gegaan, dan is je verkrijgingsprijs vaak laag en de claim dus groot.
In 2026 is het tarief 24,5 procent over de eerste € 68.843 per persoon en 31 procent daarboven. Voor de jaren daarna ligt een verlaging van het hoge tarief op tafel, zie Belastingplan 2027.
Momenten waarop je afrekent zonder geld te ontvangen
De wet noemt een reeks gebeurtenissen die als verkoop gelden. Bij elk daarvan kijkt de Belastingdienst naar de waarde van je aandelen op dat moment. Bij een aantal kun je de heffing uitstellen of doorschuiven, bij andere niet.
| Gebeurtenis | Gevolg | Uitstel of doorschuiven |
|---|---|---|
| Emigratie | conserverende aanslag over de waarde op de vertrekdatum | betalen hoeft pas bij dividend of verkoop; de aanslag vervalt niet meer na tien jaar |
| Overlijden | de aandelen gelden als verkocht door de overledene | doorschuiven naar de erfgenamen kan onder voorwaarden, vooral bij een bv met een echte onderneming |
| Schenking van aandelen | jij rekent af alsof je de aandelen hebt verkocht | doorschuiven onder voorwaarden, net als bij overlijden |
| Verwatering onder 5 procent | je verliest je aanmerkelijk belang doordat er nieuwe aandeelhouders bijkomen | keuze: afrekenen of je belang als fictief aanmerkelijk belang voortzetten |
| Inkoop van aandelen of liquidatie | wat je ontvangt boven je verkrijgingsprijs valt in box 2 | geen, maar hier ontvang je wel geld |
Rekenvoorbeeld: emigratie
Een voorbeeld laat zien hoe groot zo'n claim kan worden. Stel: je bv is € 300.000 waard en je hebt bij de oprichting € 18.000 gestort. Je verhuist in 2026 naar het buitenland en hebt geen fiscale partner.
Conserverende aanslag bij vertrek
- Waarde aandelen
- € 300.000
- Verkrijgingsprijs
- € 18.000
- Fictief voordeel
- € 282.000
- 24,5% over € 68.843
- € 16.867
- 31% over € 213.157
- € 66.079
Uitkomst: De conserverende aanslag is ongeveer € 82.945. Die hoef je pas te betalen als je dividend ontvangt of je aandelen verkoopt, maar hij blijft wel openstaan.
Zo voorkom je verrassingen
De meeste van deze momenten zie je ruim van tevoren aankomen. Bespreek ze met je boekhouder voordat ze gebeuren, niet erna.
- Weet wat je verkrijgingsprijs is en bewaar de stukken waaruit die blijkt.
- Laat een investeerder pas toe nadat je hebt besloten wat je doet als je onder de 5 procent zakt.
- Plan een verhuizing naar het buitenland niet zonder eerst de gevolgen voor je bv te laten berekenen.
- Wil je aandelen aan je kinderen geven, laat dan vooraf toetsen of doorschuiven mogelijk is.
- Leg in je testament of in afspraken met je erfgenamen vast wat er met de bv gebeurt.
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel procent heb ik een aanmerkelijk belang?
Vanaf 5 procent van de aandelen, eventueel samen met je fiscale partner. Ook 5 procent van een soort aandelen of rechten om aandelen te verwerven telt mee.
Wat is een fictieve vervreemding?
Een gebeurtenis die de wet behandelt als verkoop van je aandelen, ook al ontvang je geen geld. Voorbeelden zijn emigratie, overlijden, schenking en verwatering onder de 5 procent.
Moet ik bij emigratie meteen betalen?
Nee. Je krijgt een conserverende aanslag die je pas betaalt bij dividend of verkoop. Sinds 2015 vervalt die aanslag niet meer na tien jaar.
Wat gebeurt er als een investeerder mijn belang verwatert?
Zak je onder de 5 procent, dan mag je kiezen: afrekenen over de waardestijging tot dat moment, of je belang voortzetten als fictief aanmerkelijk belang zodat je pas later betaalt.
Bronnen
- Aanmerkelijk belang 2026Belastingdienst · belastingdienst.nl
- Wet inkomstenbelasting 2001, hoofdstuk 4Overheid.nl · wetten.overheid.nl
Bronnen gecontroleerd op
Dit artikel geeft algemene informatie op basis van de regels zoals bekend voor 2026 en vervangt geen persoonlijk fiscaal advies. Voor jouw specifieke situatie kijken we graag met je mee.
