Ondernemer voor de inkomstenbelasting vs. voor de btw: het verschil uitgelegd

Ondernemer voor de btw: de lage drempel

Voor de btw ben je al snel ondernemer: iedereen die zelfstandig en regelmatig een bedrijf of beroep uitoefent en daarmee opbrengsten behaalt, telt mee. Winst maken is niet vereist, en ook de omvang doet er niet toe. Wie structureel spullen verkoopt via een platform, workshops geeft of een pand verhuurt met btw, is voor de btw ondernemer. Het gevolg: je vraagt een btw-nummer aan, brengt btw in rekening, doet aangifte en mag voorbelasting aftrekken. Blijf je onder de 20.000 euro omzet per jaar, dan kun je met de kleineondernemersregeling van die verplichtingen af, maar dat verandert niets aan je status van btw-ondernemer.

Ondernemer voor de inkomstenbelasting: de zwaardere toets

De inkomstenbelasting legt de lat hoger. Daar kijkt de Belastingdienst naar het totaalplaatje: maak je winst en is die van betekenis, ben je zelfstandig ten opzichte van je opdrachtgevers, loop je ondernemersrisico, heb je meerdere opdrachtgevers, investeer je in je bedrijf, steek je er voldoende tijd in en presenteer je je naar buiten als ondernemer? Geen van deze criteria is op zichzelf doorslaggevend; het gaat om het geheel. Wie jarenlang voor één opdrachtgever werkt zonder risico of investeringen, kan voor de btw keurig ondernemer zijn, maar voor de inkomstenbelasting door de mand vallen.

Waarom het verschil er financieel toe doet

Het ondernemerschap voor de inkomstenbelasting is de sleutel tot de fiscale voordelen: de zelfstandigenaftrek van 1.200 euro, de startersaftrek van 2.123 euro (mits je ook het urencriterium van 1.225 uur haalt) en de MKB-winstvrijstelling van 12,70%. Ben je géén IB-ondernemer, dan vallen je inkomsten meestal onder resultaat uit overige werkzaamheden: je mag nog steeds je kosten aftrekken, maar de ondernemersaftrekken en de vrijstelling gaan aan je neus voorbij. Bij een serieuze winst loopt dat verschil al snel in de duizenden euro's per jaar.

Veelvoorkomende combinaties

De meest voorkomende situatie: wel btw-ondernemer, geen IB-ondernemer. Denk aan iemand met een kleine bijverdienste naast een baan, of een verhuurder van een garagebox met btw. Andersom kan ook: sommige activiteiten zijn vrijgesteld van btw, zoals veel zorg en onderwijs, terwijl de zorgverlener of docent voor de inkomstenbelasting volwaardig ondernemer is, inclusief recht op de ondernemersaftrekken. En de meeste zzp'ers met een gezonde praktijk zijn simpelweg beide: btw-plichtig én IB-ondernemer.

Let op: je KvK-inschrijving is voor beide begrippen geen doorslaggevend bewijs. De Belastingdienst beoordeelt je feitelijke situatie, per belasting, en kan daar per jaar anders over oordelen als je omstandigheden veranderen.

Wat je hiermee doet

Twee lessen. Eén: doe je btw-aangifte netjes, maar reken jezelf niet automatisch rijk met de zelfstandigenaftrek; check eerst of je aan het IB-ondernemerschap en het urencriterium voldoet. Twee: wil je als IB-ondernemer worden gezien, werk dan actief aan je profiel: meerdere opdrachtgevers, eigen investeringen, eigen presentatie naar buiten en een goede urenregistratie. Twijfel je over jouw situatie, laat hem dan beoordelen voordat je aangifte doet; achteraf gecorrigeerd worden is duurder.