Btw-vrijstelling in de zorg: wanneer geldt die voor jou?
Geschreven door Ilias Aarrass7 min lezen · Gepubliceerd op · Laatst gecontroleerd op 
In het kort
De btw-vrijstelling in de zorg geldt alleen als je onder de Wet BIG valt én de handeling gericht is op de gezondheid van de patiënt; een keuring voor een verzekeraar is belast met 21 procent.
- Ook zonder BIG-registratie kan de vrijstelling gelden bij een aantoonbaar gelijkwaardig kwaliteitsniveau.
- Uitzendbureaus die zorgpersoneel uitlenen rekenen altijd 21 procent, ook bij BIG-geregistreerd personeel.
- Heb je jarenlang ten onrechte geen btw gerekend, dan kan de Belastingdienst vijf jaar terug naheffen.
- Bij gemengde omzet trek je alleen de voorbelasting af die aan je belaste deel is toe te rekenen.
Werk je als zzp'er in de zorg, dan is de eerste vraag altijd: moet ik btw rekenen over mijn uren? Het antwoord is minder eenduidig dan het lijkt. Twee verpleegkundigen die hetzelfde doen kunnen een verschillend antwoord krijgen, afhankelijk van hun registratie en van voor wie ze werken. En de gevolgen van een verkeerde inschatting zijn groot, want een naheffing loopt over meerdere jaren.
De twee voorwaarden
De vrijstelling voor gezondheidkundige verzorging van de mens kent in de praktijk twee toetsen, en je moet aan allebei voldoen.
Ten eerste je bevoegdheid. De vrijstelling geldt voor beroepsbeoefenaren die vallen onder de Wet BIG: artsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, verloskundigen, psychotherapeuten en een aantal andere beroepen. Sta je niet in het BIG-register, dan is de hoofdregel dat je gewoon 21 procent rekent. Er is één opening: werk je aantoonbaar op een kwaliteitsniveau dat gelijkwaardig is aan dat van een BIG-beroepsbeoefenaar, dan kan de vrijstelling alsnog gelden. Die toets is streng en de bewijslast ligt bij jou.
Ten tweede het doel van de zorg. De handeling moet gericht zijn op de gezondheid van de patiënt: onderzoek, diagnose, behandeling of preventie. Een keuring voor een verzekering of een rapportage voor een werkgever dient een ander doel en is daardoor wél belast, ook als je BIG-geregistreerd bent.
Waar het in de praktijk misgaat
Een aantal situaties komt steeds terug, en daar wordt het vaakst een verkeerde aanname gedaan.
| Situatie | Btw |
|---|---|
| BIG-geregistreerd, directe patiëntenzorg | Vrijgesteld |
| Keuring of rapportage voor verzekeraar of werkgever | 21% |
| Coaching of counseling zonder BIG-registratie | Meestal 21% |
| Scholing of supervisie geven aan collega's | 21% |
| Cosmetische behandeling zonder medische indicatie | 21% |
| Uitlenen van personeel aan een zorginstelling | Meestal 21% |
Zorg verlenen of personeel uitlenen?
Dit is het lastigste onderscheid, en het speelt bij vrijwel elke zzp'er die via een bemiddelaar of rechtstreeks bij een instelling werkt. Verleen je zelfstandig zorg aan patiënten, met eigen verantwoordelijkheid voor het behandelresultaat, dan is dat vrijgestelde zorg. Stel je jezelf feitelijk ter beschikking zodat de instelling je inzet zoals zij wil, dan is dat uitlening van personeel en dat is belast.
De feitelijke situatie telt, niet wat er in het contract staat. Wie bepaalt je rooster, ben je zelf verantwoordelijk voor het zorgplan, en op wiens naam gaat de behandelrelatie? Dit raakt aan schijnzelfstandigheid, want dezelfde feiten spelen daar een rol.
Wat een vrijstelling je kost
Vrijgesteld klinkt als voordeel, maar dat is het niet altijd. Je rekent geen btw aan je klanten, maar je mag de btw op je eigen inkopen ook niet terugvragen. Je auto, je laptop, je opleiding, je software: die btw wordt voor jou een kostenpost. Wat dat betekent voor de rest van je administratie, staat in boekhouding voor zzp'ers in de zorg.
Werk je vooral voor zorginstellingen die zelf ook vrijgesteld zijn, dan is die vrijstelling wel gunstig: die instellingen kunnen jouw btw immers niet terugvragen, dus zonder vrijstelling zou jouw dienst 21 procent duurder voor ze zijn. Meer over dit mechanisme in btw-vrijstelling of nultarief.
Gemengd werken: splitsen
Doe je allebei, bijvoorbeeld patiëntenzorg én scholing geven, dan heb je een gemengde praktijk. Je rekent btw over het belaste deel en niet over het vrijgestelde, en je moet je voorbelasting splitsen: alleen de btw die toerekenbaar is aan je belaste omzet mag je terugvragen.
Richt dat vanaf het begin goed in met aparte grootboekrekeningen. Achteraf uit elkaar trekken is vervelend werk en leidt vrijwel altijd tot een suppletie.
Twijfel je? Vraag het vooraf
De vrijstelling in de zorg is een van de onderwerpen waarover het meest wordt geprocedeerd, juist omdat het per situatie verschilt. Zit je in een grijs gebied, vraag dan vooraf een standpunt bij de Belastingdienst in plaats van het erop aan te laten komen.
De reden is simpel: heb je jarenlang ten onrechte geen btw gerekend, dan kan de Belastingdienst vijf jaar terug naheffen. Die btw kun je meestal niet meer bij je klanten in rekening brengen en komt dus volledig voor jouw rekening.
Veelgestelde vragen
Moet ik als zzp'er in de zorg btw rekenen?
Alleen als je niet aan de vrijstelling voldoet. Die geldt als je BIG-geregistreerd bent én de zorg gericht is op de gezondheid van de patiënt. Ontbreekt een van beide, dan reken je 21 procent.
Geldt de vrijstelling zonder BIG-registratie?
Als hoofdregel niet. Beroepen buiten de Wet BIG, zoals veel vormen van coaching en counseling, vallen doorgaans onder het algemene tarief van 21 procent. Alleen wie aantoonbaar op een gelijkwaardig kwaliteitsniveau werkt als een BIG-beroepsbeoefenaar, kan er alsnog onder vallen. Zie boekhouding voor een coach of therapeut voor de administratie die daarbij hoort.
Is een keuring voor een verzekeraar vrijgesteld?
Nee. Bij een keuring of rapportage is het doel niet de gezondheid van de patiënt maar het informeren van een derde. Daarover reken je 21 procent btw, ook als je BIG-geregistreerd bent.
Wat is het verschil tussen zorg verlenen en personeel uitlenen?
Verleen je zelfstandig zorg met eigen verantwoordelijkheid voor het resultaat, dan is dat vrijgestelde zorg. Stel je jezelf ter beschikking zodat de instelling je inzet zoals zij wil, dan is dat uitlening van personeel en meestal belast met 21 procent.
Wat als ik ten onrechte geen btw heb gerekend?
Dan kan de Belastingdienst tot vijf jaar terug naheffen. Die btw kun je meestal niet meer bij je klanten neerleggen, dus die komt voor jouw rekening. Twijfel je, vraag dan vooraf een standpunt aan in plaats van het erop aan te laten komen.
Bronnen
- Vrijstelling voor medische beroepsbeoefenarenBelastingdienst · belastingdienst.nl
- Btw-vrijstelling in de gezondheidszorgBelastingdienst · belastingdienst.nl
Bronnen gecontroleerd op
Dit artikel geeft algemene informatie op basis van de regels zoals bekend voor 2026 en vervangt geen persoonlijk fiscaal advies. Voor jouw specifieke situatie kijken we graag met je mee.
